Telmessos
Anadolu’nun güneybatısında Telmessos adını taşıyan iki antik kent vardır. Bunlardan biri Lykia’da, bugunkü Fethiye’nin bulunduğu yerde kurulmuştur. Diğeri Bodrum Yarımadası’nda, Ortakent’e birkaç kilometre uzaklıkta Gürece Köyü’nün yakınındaki bir tepenin üzerinde bulunan Karia Telmessosu’dur. Maussolos’un, halkını Halikarnassos’a göç ettirdiği altı Leleg kentinden biri olan Telmessos hakkında bilgiler veren İlk Çağ coğrafyacıları; Halikarnassos’a altmış stadeion (10,5 km kadar) uzaklıkta bulunduğu ve çok bereketli topraklarla çevrili olduğundan söz ederler.
Leleg yerleşimlerinin karakteristik planına sahip olan kentin, bir iç kalesi ve bunun çevresindeki geniş alanı koruyan dış surları vardır. Ancak moloz taşlarla, harçsız olarak inşa edilen sur duvarları, günümüze yoğun çalılıklar ile örtülmüş dağınık enkazlar şeklinde ulaşabilmiştir. Tepenin üzerinde yer alan dört köşe planlı kule, düzgün yontulmuş diktörtgen taş bloklarla örülmüş duvarları ile muhtemelen Helenistik dönemine aittir ve bir karakol gözetlenem kulesi olarak inşa edilmiştir. Bunun dışında, kemerli bir mezar binası ile iki kaya mezarı günümüze kadar korunabilmiş diğer yapılardır.
Buküçük kent, İlk Çağ’da Apollon Tapınağı’nın rahipleri olan bir kahinler sülalesi ile ünlenmişti. Dönemin güçlü krallarının, geleceği öğrenmek için başvurdukları Telmessos kahinlerinden birçok antik kaynakta söz edilir. Arian’ın aktardığı bir mitosta: Frigyalı fakir çiftçi Gordios’un sapanına bir kartal konar ve gün boyu orada kalır. Bu alametin anlamını öğrenmek isteyen Gordios, Telmessos’a gider ve kuyudan su çeken bir kıza danışır. Tesadüfenkahinler sülalesinden olan kız ona, Zeus’a bir kurban sunması öğüdünü verir. Bu öğüdü tutup bahtı açılan Gordios, Frigya tahtına oturur ve kahin kızla evlenir. Bu birleşmeden doğan çocuk, Frigya’nın büyük kralı Midas’tır.
Herodotos, Tarihi’nin birinci cildinde bu biliciler ailesinden bahseder ve M.Ö. 546’da Sardis’in Perslerin eline geçmesinden hemen önce Lydia Kralı Kroisos’u nasıl uyardıklarını anlatırç Telmessos halkının Halikarnassos’a göç ettirilmesinden sonra da Telmessos kehanet merkezi önemini korumuştur. Bu kahinlerin en ünlüsü Aristandros, hem Makedonya Kralı Philipe’e hizmet etmiş hem de Büyük İskender’in Asya seferi sırasında yanında bulunup rüyalarını yorumlayarak ve gelecekten haber vererek genç Kral’ın danışmanlarından biri olmuştur.